گازوئیل کم گوگرد یا ULSD سوختی است که میزان گوگرد آن به زیر ۱۰ تا ۱۵ قسمت در میلیون (ppm) رسیده باشد. این سوخت برای موتورهای دیزلی مجهز به سیستم های کنترل آلایندگی مانند SCR و DPF یک الزام فنی است، نه یک انتخاب لوکس. گازوئیل معمولی ممکن است تا ۸۰۰۰ ppm گوگرد داشته باشد که همین تفاوت، مرز بین موتوری سالم و موتوری پرتعمیر را مشخص می کند. در این مقاله از بازرگانی کاویان تجارت به بررسی گازوئیل کم گوگرد برای موتورهای دیزلی و صنایع می پردازیم.
گازوئیل کم گوگرد چیست و چند ppm گوگرد دارد؟
گازوئیل کم گوگرد در پالایشگاه ها از طریق فرآیند هیدروتریتینگ تولید می شود. در این روش، هیدروژن در دمای حدود ۴۰۰ درجه سانتی گراد و فشار بالا با مولکول های گازوئیل واکنش داده و ترکیبات گوگردی را جدا می کند. مصرف هیدروژن در این فرآیند حدود ۱/۲ درصد وزنی نسبت به خوراک است.
حد مجاز گوگرد در این سوخت بسته به استاندارد متفاوت است:
-
یورو ۴: حداکثر ۵۰ ppm
-
یورو ۵: حداکثر ۱۰ ppm
-
یورو ۶: حداکثر ۱۰ ppm (به همراه محدودیت های سخت گیرانه تر روی آروماتیک ها و عدد ستان)
نکته ای که بسیاری از خریداران نمی دانند: «یورو ۶» یک استاندارد سوخت منفرد نیست. کاهش گوگرد به زیر ۱۰ ppm به تنهایی به معنای دستیابی به کیفیت یورو ۶ نیست؛ مجموع پارامترهایی مانند عدد ستان، چگالی، ترکیبات آروماتیکی و منحنی تقطیر باید رعایت شوند.
چرا گوگرد بالا موتور دیزلی را از کار می اندازد؟
گوگرد مستقیماً قطعات مکانیکی را نمی شکند، اما زنجیره ای از خرابی ها را راه می اندازد. هنگام احتراق، گوگرد به دی اکسید گوگرد تبدیل شده و پس از خروج از اگزوز با رطوبت هوا واکنش می دهد. نتیجه، تولید سولفات های معلق است که بخش عمده ذرات معلق ریز PM2.5 را تشکیل می دهند.
داخل موتور هم وضعیت بهتر نیست. ترکیبات گوگردی روی انژکتورها، سوپاپ ها و پیستون ها رسوب می سازند. این رسوبات به مرور الگوی پاشش سوخت را مختل کرده، بازده احتراق را کاهش می دهند و مصرف سوخت را بالا می برند. روغن موتور نیز با سوخت پرگوگرد سریع تر اکسید شده و خاصیت روان کاری خود را از دست می دهد. نتیجه عملی: فاصله تعویض روغن کوتاه تر، تعمیرات مکرر و عمر کوتاه تر موتور.
حتما بخوانید: D2 Diesel چیست؟ هر آنچه درباره مشخصات و کاربرد آن باید بدانید (کلیک کنید)
تأثیر گازوئیل کم گوگرد بر عملکرد و عمر موتور دیزلی
اولین تغییر محسوسی که رانندگان گزارش می کنند، کاهش صدای ناهنجار موتور و نرم تر شدن کارکرد آن است. عدد ستان بالاتر در سوخت های تصفیه شده باعث احتراق کامل تر و به موقع تر می شود. این یعنی قدرت خروجی بهتر و مصرف سوخت بهینه تر.
مهمتر از عملکرد لحظه ای، تأثیر بلندمدت بر قطعات گران قیمت است. انژکتورها و پمپ های سوخت رسانی با سوخت کم گوگرد عمر طولانی تری دارند. کاتالیست ها مسدود نمی شوند و فیلترهای DPF نیاز کمتری به تعویض پیدا می کنند.
سیستم های SCR و DPF بدون سوخت کم گوگرد کار نمی کنند
کاتالیست SCR که برای کاهش اکسیدهای نیتروژن طراحی شده، در مواجهه با گوگرد بالا دچار مسمومیت شده و کارایی خود را از دست می دهد. فیلتر DPF نیز با سوخت پرگوگرد سریع تر مسدود می شود و فرآیند بازسازی خودکار آن مختل می گردد.
در ایران این وابستگی به معضل عملی تبدیل شده است. بسیاری از رانندگان کامیون های مجهز به ادبلو، به دلیل خرابی های مکرر ناشی از سوخت بی کیفیت، سیستم SCR را حذف می کنند. حذف ادبلو هزینه تعمیرات را موقتاً کم می کند، اما آلایندگی خودرو را به شدت بالا برده و در بلندمدت به موتور آسیب می زند.
مقایسه استانداردهای یورو ۲ تا ۶ از نظر میزان گوگرد
جدول زیر تفاوت استانداردها را از نظر حد مجاز گوگرد نشان می دهد:
| استاندارد | حداکثر گوگرد مجاز (ppm) | وضعیت کاربرد در ایران |
|---|---|---|
| یورو ۲ | ۵۰۰ | گازوئیل معمولی قدیمی |
| یورو ۳ | ۳۵۰ | در حال حذف تدریجی |
| یورو ۴ | ۵۰ | رایج در برخی پالایشگاه ها |
| یورو ۵ | ۱۰ | تولید محدود در پالایشگاه های شیراز و ستاره خلیج فارس |
| یورو ۶ | ۱۰ | تولید آزمایشی در پتروشیمی نوری |
نکته کلیدی: استاندارد یورو فقط گوگرد را محدود نمی کند. عدد ستان، میزان گوگرد کل، خورندگی مس، باقیمانده کربنی و آب و رسوب نیز در این استانداردها تعریف شده اند. سوختی که فقط گوگرد آن پایین باشد اما سایر پارامترها را رعایت نکند، از نظر فنی «کم گوگرد» است اما «با کیفیت» نیست.
حتما بخوانید: EN590 یا D2؛ کدام گازوئیل برای معامله مناسب تر است؟ (کلیک کنید)
گازوئیل کم گوگرد در ایران؛ تولیدکنندگان و وضعیت توزیع
بخش عمده گازوئیل مصرفی در ایران همچنان گوگردی بسیار بالاتر از استانداردهای جهانی دارد. در برخی مقاطع، گوگرد گازوئیل توزیعی بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ ppm و حتی تا ۸۰۰۰ ppm اندازه گیری شده است.
با این حال، پروژه های کیفی سازی وارد مدار شده اند. پالایشگاه شیراز با سرمایه گذاری ۲۰۲ میلیون دلاری، گوگرد گازوئیل خود را از حدود ۷۰۰۰ ppm به زیر ۱۰ ppm رسانده است. پالایشگاه ستاره خلیج فارس واحد تصفیه گازوئیل با هدف تولید ۱۶ تا ۱۸ میلیون لیتر گازوئیل یورو ۵ در روز راه اندازی کرده است. پتروشیمی نوری نیز نخستین واحد تولید گازوئیل یورو ۶ با ظرفیت بیش از دو میلیون تن در سال را در آستانه بهره برداری دارد.
با وجود این پیشرفت ها، توزیع یکنواخت سوخت کم گوگرد در همه جایگاه ها انجام نمی شود.
نکات عملی برای خرید گازوئیل کم گوگرد و استفاده در ناوگان و صنایع
مخازن سوخت را جداگانه مدیریت کنید. اگر ناوگان شما ترکیبی از خودروهای قدیمی و جدید است، مخازن گازوئیل کم گوگرد را فقط به خودروهای جدید اختصاص دهید.
نمونه برداری دوره ای انجام دهید. تست گوگرد بر اساس استاندارد ASTM D4294 قابل انجام است. نتایج آزمایشگاه را مبنای پرداخت قرار دهید.
محاسبه اقتصادی دقیق انجام دهید. هزینه تعمیر کاتالیست SCR یا تعویض فیلتر DPF چندین برابر اختلاف قیمت سوخت کم گوگرد با معمولی است.
از افزودنی های روان کننده در موتورهای قدیمی استفاده کنید. گازوئیل کم گوگرد خاصیت روان کاری کمتری دارد و در موتورهای قدیمی می تواند باعث سایش پمپ و انژکتور شود.
جمع بندی
گازوئیل کم گوگرد برای موتورهای دیزلی مدرن یک الزام فنی است. گوگرد بالا کاتالیست ها را از کار می اندازد، فیلترهای دوده را مسدود می کند و به قطعات داخلی موتور آسیب می زند. در ایران، تولید گازوئیل یورو ۴ و ۵ در حال گسترش است. اگر ناوگان یا تجهیزات دیزلی دارید، استفاده از این سوخت سرمایه گذاری برای کاهش تعمیرات و افزایش عمر مفید تجهیزات شماست.
همین حالا با کارشناسان بازرگانی کاویان تجارت تماس بگیرید و گازوئیل مناسب برای ناوگان یا صنعت خود تأمین کنید.
سوالات متداول
- تفاوت گازوئیل کم گوگرد با گازوئیل معمولی در چیست؟
گازوئیل معمولی ممکن است تا ۸۰۰۰ ppm گوگرد داشته باشد، در حالی که گازوئیل کم گوگرد کمتر از ۱۰ تا ۱۵ ppm گوگرد دارد. - آیا می توانم گازوئیل کم گوگرد را در خودروی دیزلی قدیمی استفاده کنم؟
بله، بی خطر است. تنها نکته این است که خاصیت روان کاری کمتری دارد و ممکن است نیاز به افزودنی روان کننده باشد. - چرا سیستم ادبلو در کامیون های ایرانی خراب می شود؟
گوگرد بالا و ناخالصی هایی مانند آب و فلزات سنگین، سنسورها و پمپ ادبلو را از کار می اندازند و کاتالیست SCR را مسدود می کنند. - آیا گازوئیل یورو ۴ در ایران به راحتی پیدا می شود؟
تولید آن از سال های گذشته آغاز شده و ظرفیت تولید به بیش از ۲۳ میلیون لیتر در روز رسیده است، اما توزیع در همه جایگاه ها یکنواخت نیست. - آیا کاهش گوگرد به تنهایی کیفیت گازوئیل را تضمین می کند؟
خیر. کیفیت به مجموع پارامترهایی مانند عدد ستان، چگالی، ترکیبات آروماتیکی و منحنی تقطیر بستگی دارد.
بدون دیدگاه