ویسکوزیته گازوئیل معیاری برای سنجش میزان مقاومت سوخت در برابر جاری شدن است و مستقیماً با نحوه عبور سوخت از سیستم انژکتور، پمپ و فرایند پاشش ارتباط دارد. در مشخصات رایج گازوئیل مطابق EN 590، ویسکوزیته سینماتیکی در دمای ۴۰ درجه سانتی گراد در محدوده ۲٫۰۰ تا ۴٫۵۰ mm²/s قرار می گیرد. در این مقاله از بازرگانی کاویان تجارت، معنی این عدد، روش اندازه گیری، پیامدهای ویسکوزیته بالا یا پایین و نکات مهم بررسی آن هنگام خرید گازوئیل، به ویژه در حجم عمده، بررسی می شود.
ویسکوزیته گازوئیل چیست و چه چیزی را نشان می دهد؟
ویسکوزیته به زبان ساده نشان می دهد گازوئیل چقدر روان یا غلیظ است. هرچه ویسکوزیته بیشتر باشد، سوخت در برابر جریان یافتن مقاومت بیشتری دارد و هرچه کمتر باشد، روان تر حرکت می کند.
در آنالیز سوخت معمولاً ویسکوزیته سینماتیکی گزارش می شود و واحد آن mm²/s یا cSt است؛ این دو واحد از نظر عددی برای ویسکوزیته سینماتیکی معادل هستند.
چرا دمای آزمون اهمیت دارد؟
ویسکوزیته یک عدد ثابت مستقل از دما نیست. با افزایش دما، گازوئیل معمولاً روان تر می شود و ویسکوزیته آن کاهش پیدا می کند. به همین دلیل، مقایسه دو نتیجه آزمایش زمانی معنا دارد که شرایط آزمون، به خصوص دما و روش اندازه گیری، یکسان باشد.
ویسکوزیته استاندارد گازوئیل چقدر است؟
محدوده قابل قبول به استاندارد و نوع سوخت بستگی دارد و نمی توان یک عدد واحد را برای همه انواع گازوئیل تعیین کرد. برای گازوئیل جاده ای مطابق EN 590، ویسکوزیته سینماتیکی در دمای ۴۰°C برابر ۲٫۰۰ تا ۴٫۵۰ mm²/s تعیین شده است.
| پارامتر | مقدار مرجع رایج در EN 590 |
|---|---|
| نوع ویسکوزیته | سینماتیکی |
| دمای آزمون | ۴۰°C |
| حداقل | ۲٫۰۰ mm²/s |
| حداکثر | ۴٫۵۰ mm²/s |
| واحد | mm²/s یا cSt |
بنابراین، اگر در برگه آنالیز عددی خارج از این محدوده مشاهده شود، باید ابتدا مشخص شود سوخت بر اساس چه استانداردی تولید شده و برای چه کاربردی در نظر گرفته شده است.
حتما بخوانید: چگالی گازوئیل چقدر باید باشد؟ (کلیک کنید)
ویسکوزیته گازوئیل چگونه اندازه گیری می شود؟
اندازه گیری ویسکوزیته باید با روش استاندارد و در دمای مشخص انجام شود. استاندارد ISO 3104:2023 روش تعیین ویسکوزیته سینماتیکی فرآورده های نفتی را با ویسکومترهای موئینه تشریح می کند؛ در این روش، زمان عبور حجم مشخصی از مایع از یک لوله موئینه کالیبره شده در اثر گرانش اندازه گیری می شود.
روش آزمون در برگه آنالیز چه اهمیتی دارد؟
در زمان خرید، فقط به عدد ویسکوزیته نگاه نکنید. نام روش آزمون، دمای آزمایش و واحد اندازه گیری نیز باید مشخص باشد. ASTM D445 نیز از روش های شناخته شده تعیین ویسکوزیته سینماتیکی فرآورده های نفتی است و همین موضوع اهمیت ثبت روش آزمون در گزارش آزمایشگاهی را نشان می دهد.
ویسکوزیته بالا و پایین در گازوئیل، چه تأثیری بر موتور دارد؟
ویسکوزیته مستقیماً با رفتار سوخت در سیستم تزریق مرتبط است. پژوهش های فنی SAE نیز اثر ویسکوزیته بر فرایند تزریق و ساختار پاشش سوخت را بررسی کرده اند.
اگر ویسکوزیته بیش از حد بالا باشد
گازوئیل بیش از حد غلیظ می تواند عبور سوخت و پاشش مناسب را دشوارتر کند. در شرایط نامناسب، اتمیزه شدن سوخت ضعیف تر شده و اندازه قطرات پاشش افزایش پیدا می کند؛ موضوعی که می تواند بر کیفیت اختلاط سوخت و هوا و احتراق اثر بگذارد.
اگر ویسکوزیته بیش از حد پایین باشد
سوخت بسیار کم ویسکوز می تواند آب بندی و اندازه گیری دقیق سوخت در برخی اجزای سیستم تزریق را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین ویسکوزیته پایین الزاماً به معنی روانکاری بهتر نیست؛ تحقیقات SAE نشان داده اند که سوخت های کم ویسکوز و کم روانکار می توانند برای دوام برخی اجزای پمپ تزریق نامطلوب باشند.
به همین دلیل، هدف رسیدن به «بیشترین» یا «کمترین» ویسکوزیته نیست؛ بلکه سوخت باید در محدوده مشخصات فنی موردنیاز قرار داشته باشد.
بیشتر بخوانید: عدد ستان گازوئیل چه چیزی درباره کیفیت سوخت به ما می گوید؟ (کلیک کنید)
چه عواملی ویسکوزیته گازوئیل را تغییر می دهند؟
ترکیب هیدروکربنی سوخت، دما و نوع فرآوری پالایشگاهی از عوامل مؤثر بر ویسکوزیته هستند. همچنین افزودن برخی اجزا یا مخلوط شدن گازوئیل با محصولات دیگر می تواند مشخصات فیزیکی آن را تغییر دهد.
برای نمونه، گازوئیلی که در دمای پایین بررسی می شود ممکن است نسبت به همان نمونه در دمای بالاتر ویسکوزتر باشد. بنابراین، مقایسه نمونه ها بدون توجه به دمای آزمون می تواند نتیجه نادرستی ایجاد کند.
هنگام خرید گازوئیل در برگه آنالیز چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
برای خرید، مخصوصاً در تناژ بالا، ویسکوزیته باید بخشی از بررسی کامل مشخصات سوخت باشد.
این موارد را کنترل کنید
- عدد ویسکوزیته و دمای آزمون: مشخص کنید عدد مثلاً ۳٫۲۰ mm²/s در چه دمایی اندازه گیری شده است.
- استاندارد مرجع: مشخص کنید سوخت بر اساس EN 590، ASTM یا مشخصات فنی دیگری ارزیابی شده است.
- روش آزمون: نتیجه باید همراه با روش آزمایش معتبر ارائه شود.
- سایر شاخص های کیفیت: چگالی، عدد ستان، میزان گوگرد، آب، آلودگی کل، نقطه اشتعال و روانکاری نیز باید متناسب با کاربرد بررسی شوند. در مشخصات EN 590، این پارامترها در کنار ویسکوزیته قرار دارند.
- تطبیق نمونه با محموله: در خرید عمده، بهتر است نمونه برداری و آنالیز پیش از تأیید نهایی محموله انجام شود تا عدد درج شده روی یک گزارش قدیمی به کل محموله تعمیم داده نشود.
آیا ویسکوزیته به تنهایی معیار کیفیت گازوئیل است؟
خیر. یک گازوئیل با ویسکوزیته مناسب، لزوماً از تمام جنبه ها مطابق مشخصات موردنیاز نیست. برای ارزیابی کیفیت باید مجموعه ای از شاخص ها بررسی شود.
برای مثال، عدد ویسکوزیته ممکن است در محدوده قابل قبول باشد اما میزان آب یا آلودگی سوخت مناسب نباشد. از طرف دیگر، روانکاری نیز شاخص مستقلی است و صرفاً نمی توان آن را از روی ویسکوزیته نتیجه گرفت؛ مطالعات فنی SAE نیز به همین تفکیک میان ویسکوزیته و روانکاری اشاره کرده اند.
جمع بندی
ویسکوزیته گازوئیل مستقیماً با جریان سوخت و رفتار آن در سیستم تزریق ارتباط دارد و به همین دلیل در آنالیز سوخت نباید نادیده گرفته شود. برای گازوئیل مطابق EN 590، عدد مرجع رایج در دمای ۴۰°C برابر ۲٫۰۰ تا ۴٫۵۰ mm²/s است، اما ارزیابی کیفیت نباید فقط به این شاخص محدود شود.
در خرید عمده، پیش از نهایی کردن معامله، برگه آنالیز را از نظر ویسکوزیته، استاندارد آزمون و سایر مشخصات فنی بررسی کنید. برای دریافت مشخصات فنی، استعلام قیمت و بررسی شرایط خرید گازوئیل در حجم موردنیاز، می توانید با کارشناسان بازرگانی کاویان تجارت تماس بگیرید و پیش از سفارش، مشخصات محموله را تطبیق دهید.
سوالات متداول
- ویسکوزیته استاندارد گازوئیل در ۴۰ درجه چقدر است؟
برای گازوئیل جاده ای مطابق EN 590، محدوده ویسکوزیته سینماتیکی در ۴۰°C برابر ۲٫۰۰ تا ۴٫۵۰ mm²/s است؛ البته استاندارد و کاربرد سوخت باید هنگام تفسیر عدد در نظر گرفته شود. - واحد ویسکوزیته گازوئیل چیست؟
در برگه های آنالیز معمولاً mm²/s یا cSt نوشته می شود. برای ویسکوزیته سینماتیکی، از نظر مقدار عددی این دو واحد معادل هستند. - آیا افزایش دما ویسکوزیته گازوئیل را کم می کند؟
بله. گازوئیل با افزایش دما معمولاً روان تر می شود؛ بنابراین دمای آزمون باید کنار عدد ویسکوزیته ثبت شود. - آیا ویسکوزیته پایین همیشه نشانه گازوئیل بهتر است؟
خیر. پایین تر بودن ویسکوزیته به خودی خود مزیت محسوب نمی شود و باید در محدوده مشخصات فنی قرار داشته باشد. ویسکوزیته و روانکاری نیز دو ویژگی جداگانه اند. - در خرید عمده گازوئیل، ویسکوزیته را چگونه بررسی کنیم؟
عدد، واحد، دمای آزمون، استاندارد و روش آزمایش را در برگه آنالیز بررسی کنید و آن را در کنار سایر پارامترهای کیفیت بسنجید. برای محموله های بزرگ، تطبیق نمونه آزمایشگاهی با مشخصات قراردادی نیز اهمیت دارد.
بدون دیدگاه